CURRICULUMAREN TXULETA

ESPERIENTZIA EREMUAK:

1-     Norberaren ezaguera eta autonomia pertsonala:

-         Sarrera

-         Helburuak eta gaitasunak (9)

-         Edukiak:           

      i.    1.zikloa:

a.      1.blokea: nortasun pertsonala sortzea

b.      2.blokea: ongizate pertsonala eta egunerokotasuna

                                                            ii.      2.zikloa

a.      1.blokea: gorputza eta norberaren irudia

b.      2.blokea: jolasa eta mugimendua

c.       3.blokea: jarduera eta egunerokotasuna

d.      4.blokea: norberaren zaintza eta ezagutza

-         Ebaluazio irizpideak (garapena ebaluatu)

2-     Inguruaren ezaguera

-         Sarrera

-         Helburuak eta gaitasunak(7)

-         Edukiak:

                                                              i.      1.zikloa

a.      1.blokea: ingurune físico eta naturalarekiko interakzioa

b.      2.blokea: visitas ingurukoekin

                                                            ii.      2.zikloa

       a. 1.blokea: ingurune fisikoa: elementuak,           harremanak eta neurriak

       b.   2.blokea:natura ezagutzen hastea

       c.   3.blokea:cultura eta visitas gizartean

-         Ebaluazio irizpideak

3-     Hizkuntza: komunikazioa eta adierazpena:

-         Sarrera

-         Helburuak eta gaitasunak (11)

-         Edukiak

                                                              i.      1.zikloa:

a.      1.blokea: hitzezko komunikazioa

b.      2.blokea: komunikatzeko beste modu batzuk: plastikakoa, musikakoa eta gorputz bidezkoa

                                                            ii.      2.zikloa

a.      1.blokea: hitzezko hizkuntza. Entzutea hitz egitea eta berbetan aritzea

b.      2.blokea: ikus-entzunezko hizkuntza eta informazioaren eta komunikazioaren tecnología

c.       3.blokea: arte hizkuntza

d.      4.blokea: gorputz hizkuntza

-         Baliabide irizpideak

"El club de los poetas muertos"

Hemen gainean aurki ditzakegun bideo horretan zera ikusi daiteke: oso ospetsua den “El club de los poetas muertos” pelikula amerikarraren trailerra. Pelikula horretan kontatzen dena zera da: Amerikako akademia oso prestigioso batean hainbat mutilek nola ikasten eta bizitza eramaten duten, bertan bizitzen baitira ikasturte osoan zehar. Horrela izanda, hezkuntza oso diziplinatua, zorrotza eta gogorra antzeman dezakegu pelikula hau ikustean, irakasleen autoritate osoarekin, alegia. Hau da, hezkuntza guztiz tradizionala ematen da Welton ikastetxe tradizional honetan, eta bakarrik gizonentzat noski. Orduan, aurreko urteko irakasle baten baja dela eta, John Keating izeneko literatura maisu bat kontratatzen dute ikasturte berrirako, baino bere metodologia eta irakasteko era ezagutu gabe. Honek literatura nerabe hauek inoiz ezagutu ez duten era batean irakasten die, klase askoz dinamiko, eramangarri eta dibertigarriagoak eskainiz. Hau dela eta, ikasleen interesa izugarri handiagoa bilakatzen da eta ondorioz, askoz azkarrago eta modu praktiko batean barneratzen dute literatura eta zehazkiago poesia. Horretaz gain, askotan irakasten dien bitartean kirola egiten jartzen die, psikomotrizitatea et aburua erlazioan jarriz. Baino Keating-ek ez dizkie soilik klase hutsak inpartitzen, bizitzaren beste alderdi batzuk agerrarazten baitizkie: emakumeak, gurasoek inposatzen ez dizkieten beste alternatibak… Ondorioz, gauza desberdinak egiten hasten dira, emakumeekin geratzen, bere kabuz gauzak burutzen, poesia irakurtzen, gauetan irteerak egiten…

Dena oso polita eta aberasgarria dirudien arren, guzti honek bere ondorio latzak ere ekarriko ditu eskola amerikarrera. Laster guraso eta irakasle asko konturatu egingo dira irakasle Keating-en klase emateko eraz, eta askoei ez zaie batere gustatuko, ez baitu Weltonen filosofiarekin bat egiten: “Tradición, honor, disciplina y grandeza”. Hori dela eta, askotan atentzioa deituko diote eta bere klase emateko era aldatzeko hainbat alditan eskatuko zaio. Esan bezala, guraso asko ere kontra egongo dira eta honek arazo larriak ekarriko ditu eskola eta ikasle askorentzat. Pelikularen adibiderik garbiena zera da: ikasle batek irakasle berriaren influentzia dela eta, betidanik gustuko izan duen antzezle lanean hasiko da eskolatik kanpo eta gurasoek ezinezkoa egingo dute hura bertatik ateratzeko. Orduan, hainbat liskar eta arazoren ostean ikasleak buruaz beste egingo du. Honek, eskolatik Keating-en kanporaketa zuzena ekarriko du, hori bai, beti ere ikasle guztiek irakaslea beraiekin nahi dutela esaten duten bitartean.

Hau guztia kontuan hartuta eta hezkuntza eta didaktikaren ikuspuntutik zera esan dezakegu: haur hezkuntzako ikastetxea ez den arren, metodologia eta eskolak duen eraginari buruz hainbat gauza atera daitezkeela film honetatik. Alde batetik, gehiegizko edo gutxiegizko diziplinari buruz hitz egin dezakegu, askotan bien arteko oreka bat aurkitzean egon daitekeelako egokiena. Gure ustez argi eta garbi ikusi daiteke pelikulan agertzen den ikastetxean gehiegizkoaren adibidea aurki ditzakegula hainbat arrazoirengatik: ikasleen interes eza, ikasleen interesen kontu hartze eza, zigor fisikoak… honek guztiak ikasleari onurarik ez diola egiten uste dugu, baino diziplina urriko klase edo eskola batek ere bere gauza negatiboak dituelakoan gaude. Esan bezala, bien arteko oreka bat aurkitzea litzateke hoberena. Bestalde eta oso garrantzitsua deritzoguna, hezkidetza da. Aspektu askotan antzeman daitezke Welton ikastetxean mutilek soilik ikasten dutela, eta gure ustez ia guztiak negatiboak dira. Neskekin tratatzerako orduan adibidez, haien aurrean ez dakitela nola egon ikusten da, denbora osoan sexuan pentsatzen eta horri buruz hitz egiten jarduten dira… eta gure aburuz hau arazo larria bilakatu daiteke, benetako gizartean emakumeak eta gizonak batera bizi baitira, eta sozializatzeko elkar ekintza bat ezinbestekoa baita. Gainera, ezin da alde batera utzi film honetan izugarri nabarmentzen den irakaslearen eragina, kontzeptuak barneratu eta bizitza modu batez edo bestez ikusterako orduan. Konturatuko garenez eta aurretik aipatu dugun bezala, irakasle berria metodologia ezberdin batekin hasten den egunetik, ikasleen jarrera guztiz aldatzen da literatura eta poesiarekiko. Hau da, lehen azpergarria eta ezertarako balio ez zuela uste zutenak, orain interesgarria iruditzen zaie, eta ondorioz, askoz lehenago eta efikazago ikasten dute. Horren haritik esan behar da, eguneroko bizitzan ere eragin asko izan dezakeela maisu edo maistra batek, balore, pentsatzeko era eta ideia ezberdinak transmititzen dituelako bere klaseetan (curriculum eskutua), eta honek askotan gure jokatzeko eran zer esanik izango du. Bukatzeko esan behar da, era positibo batean gauza batek atentzioa deitu digula maisu honengan: klaseak ematerako orduan bereak ez diren eta dakigunez ezinbestekoak diren beste ezagutza eremu batzuk erabiltzen dituela, klaseak eramangarriago, efikazago eta multidiziplinatuagoak izan daitezen. Behin baino gehiagotan, musika eremua lantzen du Kiting-ek txistu eginez edo denoi batera erritmo bera eramateko eskatzean. Bestalde eta oso garrantzitsua deritzoguna, psikomotrizitatea ere literatura edukiekin batera lantzen duela da. Jakina denez eta antzinako Grezian esaten zenez, burua bezain garrantzitsua da gorputza ongi mantentzea, eta elkarreragin zuzenean daudenez, ezinbestekoa da biak lantzea. Horretarako maisu honek, futbolean aritzen diren bitartean poesia errezitatzea eskatzen die irakasleei, edo bakoitza bere erara ibiltzea... Azkenik, norberaren ezagutza pertsonalaren eremua ere ikutzen duela esan genezake, haien barnean arakatzea eta daukatena kanpora ateratzea askotan eskatzen baitie, poesia edo beste metodo batzuk erabiliz.

Hau guztia kontuan hartuta, film honek irakaslearen eta hezkuntzari buruz hainbat gauza erakusten dizkigula goraipatu behar da, hausnarketarantz bultzatzen gaituen bitartean, hain zuzen ere.

Sara galdezka ari da?

Aurkitutako web gune honetan, liburu baten aurkezpena ematen da Sara galdezka ar da? hain zuzen. Web horrialdeak adierazten duen moduan,  komenigarria izango litzateke 7-9 urteko umeak irakurtzea liburu hau.

Txikiak garenean gure burutik bizitzari buruzko  milaka galdera pasatzen zaizkigu  eta gure inguruan gertatzen diren gauza guztien zergaitia jakin  nahi ditugu , nondik gatozen, zergaitik euria egiten duen, zergaitik hodeiak mugitzen diren...galderen etapa hau 6 urteko umetxoetan ematen da gutxi gorabehera. Aipatutako etapa honetan, umeak gauza berri eta asko ikasteko aldian daude. Era berean, jada gauza askotaz oso kontzienteak dira eta gertatzen diren hainbat gauza ulertzen ez dituztenez gero, hauei buruzko interesa pizten zaie.

Galdera hauen erantzunak aurkitzeko teknika, baliabide edo tresna desberdinak daude, baina berez  liburu baten bitartez egitea interesgarria iruditu zaigu hainbat arrazoiengandik. Alde batetik, informazio hau jasotzen duten bitartean hainbat gaitasun garatzen dituzte, irakurmena,  informazio edo kontzeptu berrien ezagutza, zeozertan atentzioa eta interesa izatea, batik bat. Bestetik, umeek galdera hauek bere inguruko toki guztietan gauzatzen dituzte,  eskolan, gurasoekin, lagunekin... eta honek berezko garrantzia dauka harremanak bermatu edo komunikatzeko arazoak ez izaterako orduan.  Honekin batera, umeak bere inguruko pertsona horiengandik konfiantza eskuratzea lor daiteke bere galderei erantzunak ematen badizkiote. Momentu oro, umea gustora sentituko da eta besteren batean ere pertsona horrega laguntza bilatuko du.

Egia da ere, gaur egun teknologia berriekin eta umeak hauek erabiltzeko dituzten gaitasunekin  informazio asko eskura ditzaketeela baliabide tradizionalak alde batera utziz.

Hau guztia esanda,  interesgarria iruditu zaizkigu liburu honekin ikasi daitezkeen gauzak eta modu honetan egitea ere garrantzitsua da. Adin hauetako umeen artean irakurtzeko abilezia eskasa izateak ondorio larriak ditu. 

TELEBISTA, ERAGINIK GABEKO GAILU SOIL BAT?

            Argazki honetan argi ikus genezakeenez, haurrak geroz eta telebista gehiago ikusteko joera hartzen ari dira, Espainian eginiko ikerketa batzuen esanetan, Espainiar estatuko umeek 3bat ordu pasatzen dituzte egunean telebista ikusten. Argi dago, joera desegoki honek, ondorio latz ugari eragiten dituela haurrengan eta teknologiaren aurrerapauso ikaragarriak direla eta umeak beste gauza batzuetan jardun dezaten bermatzen ez badugu arazo larri bilakatu daiteke joera hau.

            Alde batetik, telebista gehiegi ikusteak haurra isolatu egiten du, telebista ikusten dagoen bitartean, ez baitauka beste inorekin jolasteko, erlazionatzeko, hitz egiteko… aukerarik. Bestalde gailu honek umea errealitatetik aldendu eta irudimenezko mundu baten barneratzen du, era honetan, umeak ikusten ari den pertsonaien portaerak, ohiturak, hitz egiteko erak… eredutzat hartzen ditu ondoren imitatuz. Gainera esan beharra dago, hainbat ikerketek frogatu dutenez, telebista aurrean denbora gehiegi igarotzeak umeen irudimena murrizten duela.

            Horrez gain, hezkuntzaren eremuan ere larriki eragiten du arazo honek. Lehen esan bezala ume guztiek pantailaren beste aldean ikusitako ohiturak bereganatzen dituzte eta honek eskolan eragin zuzena du. Idolo jakin horrek dioenari garrantzi berezia ematen diote, gurasoek edota irakasleek diotena bigarren plano batean utziz. Gainera, marrazki bizidunen mundu irrealean gertatzen diren gertaerak normalak direla pentsatzen dute sarritan. 

            Ondorioz eta aurrez esandakoa laburbilduz, esan genezake, telebista gehiegi ikusteak umeak ugari kaltetzen dituela, horregatik gure ustez haurrak jarduera  osasuntsu         agoetan (jolas kooperatiboak, marrazketa, jolas libreak, autoestimua bermatzen duten jarduerak…) jardutea bermatu beharko genuke, honela beste haur batzuekin erlazionatuz, irudimena sustartuz…

Arbel digitala

Argazki honetan ikusi dezakeguna zera da, gaur egun geroz eta gehiago erabiltzen den arbel digitala. Jakina denez, bizi garen XX. Mende honetan askotan eskoletan ezarritako baliabidea dugu hau, eskaintzen dituen erraztasun eta erosotasunarengatik. Horrela izanda, ezinbestekoa ikusten dugu tramankulu honen alde on eta txarren artean alderatze bat egitea, askotan gauzak datozen moduan onartzen baititugu benetan onuragarriak diren pentsatu gabe.

Alde batetik, arbel digitala gauza askotarako egokia eta onuragarria dela esan behar da, hortik baitator bere bat-bateko arrakasta. Honen adibide argia umeek interneten zuzenean sartu eta bertan manipulatu dezaketela da, besteek ikusten duten bitartean, hain zuzen ere. Horrekin lotuta ezin dugu ahaztu zera aipatzea: ordenagailu batean indibidualki egin daitekeen guztia egin daiteke baino talde lana eta kooperazioa sustatuz. Gainera, mende honetan hain garrantzitsua den teknologiarekin umeek harreman estu eta goiztiar bat  izan dezaten bermatzen du, honen manipulazio eta erabilera dibertigarri eta erabilgarri bat eraginez. Horretaz gain, behaketa ezberdinak erabiliz pedagogo eta psikologo ezberdinak konturatu izan dira umeek askotan gogo eta motibazio gehiagorekin kan egiten dutela tresna edo baliabide teknologiko batekin.

Hala ere eta eztabaida bat eragiteko asmoz, gauza txarrak aipatzea ere beharrezkoa ikusten dugu. Hau dela eta, guretzat garrantzitsua eta ezinbestekoa den galdera bota behar dugu: ez al diegu gaur egun txikiegiak direnetik teknologiarekin harremanetan jartzen? Honek askotan gora beherak sortu ditu gure gizartean, gehiago hezkuntza eta didaktika munduan , noski. Gure ustez askotan fisikoak diren baliabideak oso goiztik kentzen dizkiegu, manipulazio eta lan egiteko era ezberdinak deuseztatuz.

Hau guztia kontuan hartuta eta ondorio bat ateratzeko asmoz, zera esan behar da: erabilera egokia eta ez oso goiztiarra eginez gero, arbel digitala oso baliabide onuragarria izan daitekeela, baina esan bezala, umeen adina ere kontuan izatea ezinbestekoa da, oso goiztik teknologia haien bizitzetan ezarriz gero, beste soporte batzuk ez ezagutzea ekar ditzakeelako.

ELKARRIZKETEN MAPA KONTZEPTUALA

Aurkitu dugun web gune honetan, lehen hezkuntzako maila ezberdinetan dauden umeentzako hainbat ariketa aurkitu ditugu eta oso interesgarria iruditu zaigu hainbat arrazoirengatik. Hasteko eta oso garrantzitsua iruditzen zaiguna, zera da: oso argi eta ondo sailkatuta daudela aktibitate hauek, hau da, adin eta motaren arabera desberdinduta daudela. Motaren arabera adibidez matematika, hizkuntza, ingurune…ikusi ditzazkegu, eta adinari dagokionez, zikloka. Gure ustez honek izugarri lagun diezaioke erabiltzen duen pertsonari, are gehiago hezkuntzaz asko ez dakien guraso bateri.

Gainera, umeentzat erakargarriak izan daitezkeen ariketa ugari erabil daitezke, haien kolore, musika edota aktibitatearengatik. Gure ustez, kontzeptuak berak bezain garrantzitsuak dira jolas eta ariketen estimuluak, ezinbestekoa baita umeen arreta bereganatzea, kontzeptuen barneraketa askoz efikazagoa izan dadin.

Horretaz gain, gizarte eta aro honetan geroz eta erabiliagoa den teknologia erabil ditzaten ahalbidetzen du, ordenagailua era askotan eta dibertigarrian frogatzeko aukera ematen baitu.

Dena den, kritikoak izatekotan, zera aipa dezakegu: askotan web gune hauek guraso askok erabiltzen dituztela inolako jakintzarik gabe, eta agian eskaintzen diren kontzeptu eta jolasak adin horietarako ez dira egokienak.

Hala ere eta esandako guztia kontuan hartuta, gure ustez web une hau oso erabilgarri eta interesgarria dela esan behar da. Horrela izanda, guk kontzeptu eta jolasei buruz pixkat informatuz gero, ikasteko oso modu polit eta dibertigarria dela uste dugu.

Hemen uzten dizkizuegu gure muralaren argazkiak:

askatasuna eta autoritarismoa!!

Emilio Calatayud Pérez-ek (Granada-ko adingabeen epaileak) bideo honetan, ondo azaltzen du autoritarismoaren falta nabarmena, bai familian, baita eskolan ere. Honek zerikusia du adingabekoei eman zaizkien gehiegizko eskubideekin, “Si me tocas te denuncio” adibidearekin argi ikus dezakegu.

Hezkuntzak eboluzio nabarmen bat jasan du, non muturreko egoera batetik beste batera pasatu garen: lehen maisuek eta gurasoek bazuten autoritate osoa eta eskolara joatea ez zen eztabaidarako gai bat; orain, ordea, autoritate hutsune handi bat dago eskola eta etxe askotan, eta honek oso ondorio txarrak ekarri ditzake.

Etxe batean adibidez, autoritate maila bat egotea ezinbestekoa da, bestela errespetua galtzen da eta egin beharrekoak ez dira egingo. Berdina gertatzen da hezkuntzan, ikasleak autoritate maila bat izaten ez badu, ikasleek ez diote kasurik egingo, ez diote klasea ematen utziko, ez dituzte egin beharrekoak egingo ...

Horregatik, hezkuntzan askatasunaren alde egitea oso egokia iruditzen zaigu, baina beharrezkoa ikusten dugu ikastera araziko duen irakaslearen figurak indarra izatea, batik bat Lehen Hezkuntzatik aurrera. Haurrak ikasteko duen berezko gaitasuna era askean garatu behar du eta bere ikaskuntza prozesuaren jabe eta protagonista bakarra izango da. Irakasleak ikaslea lagundu beharko du prozesu honetan, hau da, irakaslea euskarri bat besterik ez da izango haurrarentzat bere ikaskuntza prozesuan. Hala ere, autoritarismo maila horrekin  haurraren garapena bideratu ahal izango du, bide zuzenean ez dabilela ikusten badu.

Horrenbestez, gure iritziz askatasuna eta autoritarismoa klase barruan landu beharko lirateke aldi berean. Askatasuna, askatasunean oinarritutako hezkuntza bermatzeko eta autoritarismoa, behar den bakoitzean klasea “kontrolatzeko” eta oker dabiltzan haurrak bideratzeko.

ABESTIEN GARARNTZIA

Orrialde edo blog honetan ikusi daitekeen bezala, egilearen ustez abestiak oso aproposak bihur daitezke umeei zerbait irakatsi nahi izanez gero. Horretarako hainbat adibide agertzen zaizkigu: zenbakiak irakasteko abestia, koloreak irakasteko abestia edota letrak irakastekoa. Gainera, beste hizkuntza batzuk ikasteko ere baliagarriak izan daitezkeela dio (ingelesa…).

Hau guztia kontuan hartuta, zera esan dezakegu: era bat ados gaudela idazle honekin, abestiak gehienetan gauza berriak ikasteko eta memorizatzeko oso onak izan daitezkeela, alegia. Hainbat arrazoi eman ditzakegu jarrera hau justifikatzeko baino baliagarriena eta argiena zera delakoan gaude: gure esperientzia propioa. Ondo gogoratu dezakegun bezala, askotan gure txikietako irakasleek askotan erabili izan dituzte abestiak guri gauza berriak erakusteko, eta kasualitatez orain hoberen gogoratzen ditugunak izan daitezkeela konturatu izan gara. Horrenbestez, web gune hau irakasle zein gurasoentzat oso egokia izan daitekeelakoan gaude, Alde batetik, jendea abestien inportantziaz konturatu dadin eta bestetik, horretarako hainbat adibide proposatzeko.

Hala ere eta denak alde txar bat izan behar duela kontuan harturik, hainbat arazo txiki ere aurkitu dizkiogula esan behar da. Hasteko, irakurtzen duenari abestien inportantziaz konbentzitzeko esfortzu gehiago egingo genuke guk, gure ustez esan bezala oso eraginkorra baita metodo hau. Gainera, adibideak euskaraz jartzea ondo legokeelakoan gaude, askotan bere erabilera bultzatzen saiatzen garelako eta horretarako baliabideak proposatu beharko liratekeelako. Bukatzeko, ezin da ahaztu askotan umeei edozein erritmo, letra edota tonu dituen abestiak ipintzen dizkiegula eta hori egokia ez dela ikasi izan dugu musika arloan. Orrialdean proposatutako zenbait adibide adibidez, erritmoz oso azkarrak edota tonu oso zailak dituela konturatu gara.

Dena den eta aipatutako guztiaren balorazio bat eginez gero, blogaren egileak proposamen oso polita egiten dualarekin geratzen gara, sentsazio positiboa eta ekintzailea geratu baitzaigu. Hau da, gure ustez abestien metodologia ez dago behar beste ezarrita, eta horrelako gauzak (hobetzeko gauzak izan harren) metodologia ezberdinak erabiltzen hasteko baliagarriak izan daitezkeela uste dugu.

                Web orrialde honetan, http://www.elkarargitaletxea.com/ikasmateriala/default.cfm?hizkuntza=1&atala=proiektuak&hezkuntza_etapa_id=1&hezkuntza_etapa_izen=Haur+Hezkuntza&proiektua_id=34&proiektua_izen=URTXINTXA+proiektua&laburdura=HH, Haur Hezkuntza ziklorako baliagarriak diren hainbat ikas material aurki ditzakegu.  Sarritan konturatu izan gara, gaur egun, nahiz eta gero eta ikas material gehiago eta osatuagoak dauden, Haur Hezkuntzan klase emateko era nahiko estandarizatua dagoela.

                Gure aburuz eta estandarizazio honekin amaitzeko nahiarekin, uste dugu Cdak, bideoak, joko kooperatibo eta didaktikoak, programa informatikoak… Haur Hezkuntzako klaseetara eramateko ordua dela. Izan ere, haurrek txikitatik ikas materialen aniztasunarekin ikastera ohitzen badira, iturri ugariagoetatik jasotako informazioa izango dute eskura eta gainera motibazioa eta interesa bermatuko zaie. Bestalde, material hauek ikasketa indibidualak zein taldekoak burutzeko aukera ematen du irakaslearen ebaluazio erraztuz eta umeak lan egin ahala ikasketa prozesua baloratu ahal izateko.

                Gu, Haur Hezkuntzako graduko ikasketak burutzen ari garenez eta etorkizun batean adin honetako umeekin lan egingo dugunez, web orrialde hau oso baliagarria egingo zaigu. Bertan, adin jakin bakoitzarentzat egokituak dauden material didaktikoak aurki  baititzakegu eta material jakin bakoitzak zein arlo edo gai lantzeko aukera ematen duen adierazita dagoelako. Honen bidez lortu nahi duguna, klase dinamikoago eta parte-hartzaileagoak burutzea da, oso garrantzitsua iruditzen baitzaigu haurra hezkuntzaren protagonista izatea eta klasea eramangarri eta dibertigarriak bermatzea. Amaitzeko eta aurrez esandako guztiaren laburpen bat eginez, esan beharra daukagu, Haur Hezkuntzako ikas materialetan ere aurrerapen izugarria egin dela eta aurrerapen horrek ondoriotzat ekarri duen aniztasunari zukua atera beharra dagoela hezkuntza aktibo eta eramangarriago bat bultzatuz.