"El club de los poetas muertos"

Hemen gainean aurki ditzakegun bideo horretan zera ikusi daiteke: oso ospetsua den “El club de los poetas muertos” pelikula amerikarraren trailerra. Pelikula horretan kontatzen dena zera da: Amerikako akademia oso prestigioso batean hainbat mutilek nola ikasten eta bizitza eramaten duten, bertan bizitzen baitira ikasturte osoan zehar. Horrela izanda, hezkuntza oso diziplinatua, zorrotza eta gogorra antzeman dezakegu pelikula hau ikustean, irakasleen autoritate osoarekin, alegia. Hau da, hezkuntza guztiz tradizionala ematen da Welton ikastetxe tradizional honetan, eta bakarrik gizonentzat noski. Orduan, aurreko urteko irakasle baten baja dela eta, John Keating izeneko literatura maisu bat kontratatzen dute ikasturte berrirako, baino bere metodologia eta irakasteko era ezagutu gabe. Honek literatura nerabe hauek inoiz ezagutu ez duten era batean irakasten die, klase askoz dinamiko, eramangarri eta dibertigarriagoak eskainiz. Hau dela eta, ikasleen interesa izugarri handiagoa bilakatzen da eta ondorioz, askoz azkarrago eta modu praktiko batean barneratzen dute literatura eta zehazkiago poesia. Horretaz gain, askotan irakasten dien bitartean kirola egiten jartzen die, psikomotrizitatea et aburua erlazioan jarriz. Baino Keating-ek ez dizkie soilik klase hutsak inpartitzen, bizitzaren beste alderdi batzuk agerrarazten baitizkie: emakumeak, gurasoek inposatzen ez dizkieten beste alternatibak… Ondorioz, gauza desberdinak egiten hasten dira, emakumeekin geratzen, bere kabuz gauzak burutzen, poesia irakurtzen, gauetan irteerak egiten…

Dena oso polita eta aberasgarria dirudien arren, guzti honek bere ondorio latzak ere ekarriko ditu eskola amerikarrera. Laster guraso eta irakasle asko konturatu egingo dira irakasle Keating-en klase emateko eraz, eta askoei ez zaie batere gustatuko, ez baitu Weltonen filosofiarekin bat egiten: “Tradición, honor, disciplina y grandeza”. Hori dela eta, askotan atentzioa deituko diote eta bere klase emateko era aldatzeko hainbat alditan eskatuko zaio. Esan bezala, guraso asko ere kontra egongo dira eta honek arazo larriak ekarriko ditu eskola eta ikasle askorentzat. Pelikularen adibiderik garbiena zera da: ikasle batek irakasle berriaren influentzia dela eta, betidanik gustuko izan duen antzezle lanean hasiko da eskolatik kanpo eta gurasoek ezinezkoa egingo dute hura bertatik ateratzeko. Orduan, hainbat liskar eta arazoren ostean ikasleak buruaz beste egingo du. Honek, eskolatik Keating-en kanporaketa zuzena ekarriko du, hori bai, beti ere ikasle guztiek irakaslea beraiekin nahi dutela esaten duten bitartean.

Hau guztia kontuan hartuta eta hezkuntza eta didaktikaren ikuspuntutik zera esan dezakegu: haur hezkuntzako ikastetxea ez den arren, metodologia eta eskolak duen eraginari buruz hainbat gauza atera daitezkeela film honetatik. Alde batetik, gehiegizko edo gutxiegizko diziplinari buruz hitz egin dezakegu, askotan bien arteko oreka bat aurkitzean egon daitekeelako egokiena. Gure ustez argi eta garbi ikusi daiteke pelikulan agertzen den ikastetxean gehiegizkoaren adibidea aurki ditzakegula hainbat arrazoirengatik: ikasleen interes eza, ikasleen interesen kontu hartze eza, zigor fisikoak… honek guztiak ikasleari onurarik ez diola egiten uste dugu, baino diziplina urriko klase edo eskola batek ere bere gauza negatiboak dituelakoan gaude. Esan bezala, bien arteko oreka bat aurkitzea litzateke hoberena. Bestalde eta oso garrantzitsua deritzoguna, hezkidetza da. Aspektu askotan antzeman daitezke Welton ikastetxean mutilek soilik ikasten dutela, eta gure ustez ia guztiak negatiboak dira. Neskekin tratatzerako orduan adibidez, haien aurrean ez dakitela nola egon ikusten da, denbora osoan sexuan pentsatzen eta horri buruz hitz egiten jarduten dira… eta gure aburuz hau arazo larria bilakatu daiteke, benetako gizartean emakumeak eta gizonak batera bizi baitira, eta sozializatzeko elkar ekintza bat ezinbestekoa baita. Gainera, ezin da alde batera utzi film honetan izugarri nabarmentzen den irakaslearen eragina, kontzeptuak barneratu eta bizitza modu batez edo bestez ikusterako orduan. Konturatuko garenez eta aurretik aipatu dugun bezala, irakasle berria metodologia ezberdin batekin hasten den egunetik, ikasleen jarrera guztiz aldatzen da literatura eta poesiarekiko. Hau da, lehen azpergarria eta ezertarako balio ez zuela uste zutenak, orain interesgarria iruditzen zaie, eta ondorioz, askoz lehenago eta efikazago ikasten dute. Horren haritik esan behar da, eguneroko bizitzan ere eragin asko izan dezakeela maisu edo maistra batek, balore, pentsatzeko era eta ideia ezberdinak transmititzen dituelako bere klaseetan (curriculum eskutua), eta honek askotan gure jokatzeko eran zer esanik izango du. Bukatzeko esan behar da, era positibo batean gauza batek atentzioa deitu digula maisu honengan: klaseak ematerako orduan bereak ez diren eta dakigunez ezinbestekoak diren beste ezagutza eremu batzuk erabiltzen dituela, klaseak eramangarriago, efikazago eta multidiziplinatuagoak izan daitezen. Behin baino gehiagotan, musika eremua lantzen du Kiting-ek txistu eginez edo denoi batera erritmo bera eramateko eskatzean. Bestalde eta oso garrantzitsua deritzoguna, psikomotrizitatea ere literatura edukiekin batera lantzen duela da. Jakina denez eta antzinako Grezian esaten zenez, burua bezain garrantzitsua da gorputza ongi mantentzea, eta elkarreragin zuzenean daudenez, ezinbestekoa da biak lantzea. Horretarako maisu honek, futbolean aritzen diren bitartean poesia errezitatzea eskatzen die irakasleei, edo bakoitza bere erara ibiltzea... Azkenik, norberaren ezagutza pertsonalaren eremua ere ikutzen duela esan genezake, haien barnean arakatzea eta daukatena kanpora ateratzea askotan eskatzen baitie, poesia edo beste metodo batzuk erabiliz.

Hau guztia kontuan hartuta, film honek irakaslearen eta hezkuntzari buruz hainbat gauza erakusten dizkigula goraipatu behar da, hausnarketarantz bultzatzen gaituen bitartean, hain zuzen ere.